Urfa Haber – Urfa Haberleri
Rüşdiye Mektepleri
Rüşdiye Mektepleri
Osmanlı eğitim sisteminde ortaöğretim kurumlanmn ilk örnekleri sayılan Mekteb-i Maarif-i Adli ve Mekteb-i Ulum-u Edebiye Tanzimat devri başlarında açılmıştır. Büyük ümitler bağlanan bu iki kurum bir türlü istenileni verememiş, memleketin...
8 Aralık 2016 14:25
Okunma Sayısı 15
Urfa Haber – Urfa Haberleri

Osmanlı eğitim sisteminde ortaöğretim kurumlanmn ilk örnekleri sayılan Mekteb-i Maarif-i Adli ve Mekteb-i Ulum-u Edebiye Tanzimat devri başlarında açılmıştır. Büyük ümitler bağlanan bu iki kurum bir türlü istenileni verememiş, memleketin ortaöğretim ihtiyacını karşılamada yetersiz kalmıştır. Ancak bu okullar sayesinde bir hayli memur yetişmiş ve birçok memurda bilgi ve görgüsünü arttırmıştı. Yüksek mekteplere öğrenci yetiştirecek genel formasyon veren ortaöğretim kurumlarına ihtiyaç vardı .
II. Mahmut devrinde sıbyan okullarının yetersiz olduğu anlaşılınca 1839 yılında bunların ıslahı yoluna gidilmiştir. II.Mahmut dönemine kadar ilköğretim düzeyindeki sıbyan mektepleri ile yüksek öğretim düzeyindeki medrese veya aynı okullar ile medresenin dışında kurulmuş olan askeri okullar arasında bir öğretim kademesi bulunmuyordu. Bu duruma son vermek için 1838 tarihinde sıbyan mekteplerinin üzerinde Rüşdiye mekteplerinin kurulması kararlaştırıldı. Bu mekteplere rüşdiye denilmesinin nedeni, öğrencilerin burada reşit yaşa gelinceye kadar öğretim görecekleri ve görecekleri öğretimle bir olgunluk seviyesi
kazanacakları içindir .
Türk Maarif teşkilatında bu isim 1923 İnkılabı’na kadar kullanılmış bu tarihten sonra bu isim değiştirilmiştir .
II. Mahmut tarafından sıbyan mekteplerinin takviyesi olarak kurulmak istenen ve sıbyan mekteplerinden daha iyi eğitim veren üst sınıflar olarak düşünülen rüşdiyeler, Tanzimat döneminde çok geçmeden genel ortaöğretimin en alt düzeyindeki okulları haline gelmiştir .
Rüşdiyelerin ilki 1839 yılında açılan Mekteb-i Maarif-i Adliye, daha çok devlet dairelerine memur yetiştirmeyi hedeflemişti . 1846’da Mekatib-i Umumiye Nazırlığının kurulmasıyla rüşdiyelerin sayıları artmıştır. Mekatib-i Umumiye müdürü olan Kemal Efendi 1847’de Sadaret’ten aldığı bir izin tezkeresi ile Davut Paşa’da eski bir sıbyan mektebini rüşdiye haline getirdi. Orda imtihanla alınan öğrencilere yeni usullerle Arapça, Farsça, Hesap, Coğrafya gibi dersler okutuldu. Bunun üzerine benzer derslerin çoğalmasına karar verilerek 1848’de İstanbul’un çeşitli semtlerinde Beyazıt, Üsküdar, Beşiktaş ve Fatih’te dört rüşdiye daha açıldı. 1950’de Darülmaarif denilen ve Sultan Abdülmecid’in annesi Bezmialem Valide sultan tarafından açılan Rüşdiye, Darülfünun’a öğrenci yetiştirecek, Rüşdiyelere örnek olacak ve idarelere memur sağlayacaktı. 1852’de rüşdiye sayısı on ikiye yükseldi .
İstanbul rüşdiyelerinin başarılı öğretimleri devrin eğitim alanında aynı tip kurumlan taşrada açmak konusunda cesaret verdi. 1853’de vilayetlerde 25 rüşdiye açılmasına karar verildi. İlk taşra rüşdiyeleri 7’si Bosna, 1’i Tekirdağ’da olmak üzere 1855’de açıldı. Bir yıl sonra sayısı 13’e yükseldi. Anadolu tarafında ise 1859’da Rodos, Yozgat, İzmir, İzmit, Karahisar-ı Şarki ve Kastamonu’da kuruldu. 1858’e gelinceye kadar kız çocuklarının eğitimi için sıbyan mekteplerinin üzerinde herhangi bir öğretim kurumu açılmamıştır. 1867’ye kadar rüşdiyelere yalnızca Müslüman çocukları kabul edilirdi. Fakat bu tarihten itibaren ayrım yapılmaması için Hıristiyan çocuklar da alınmaya başlanmıştır. Derslere uyumu sağlamak için .rüşdiyelere girmek isteyen adaylara Türkçe’den imtihan’a girme şartı konmuştur .
1869’da İstanbul’da bir kız olmak üzere 13 rüşdiye mektebi vardı. Taşradakilerin sayısı ise Anadolu’da 50, Rumeli’de 62, Arap vilayetlerinde 9, Afrika’da 2 ve adalarda 2 olmak üzere 125’e ulaştı. Bütün ülkede 138 kadardı .
Kız rüşdiyelerinin programlarında Lisan-ı Osman-i Kavaidi, Arabiye ve Farisiye, İmla ve İnşa, Tarih, Coğrafya, Hesap, Defter tutma usulü gibi dersler yer almaktaydı .
Rüşdiye mekteplerinin askeri olanlarının dışındakilere mülkiye rüşdiyeleri denir. Mülkiye rüşdiyelerinin mezunları kalemlere memur olarak giriyorlardı. Ordunun iyi yetişmiş ve aydın subaylara ihtiyacı gittikçe artınca bu ihtiyacı karşılamak için askeri yüksek okulları köklü bir öğrenci kaynağı sağlamak için 1875’den itibaren İstanbul’da açılmaya başlandı . 1876’da bütün imparatorluktaki rüşdiye sayısı, 36’sı İstanbul’da, 161’i Anadolu’da ,163’ü Rumeli’de, 39’u Arap Vilayetleri’nde, 4’ü Afrika’da, 22’si Adalar’da olmak üzere toplam 425’e ulaşmıştır . Bu okullarda öğrenim gören öğrenci sayısı 19.000 civarındaydı. 1877¬1878 Osmanlı Rus Savaşı sırasında bazı rüşdiyeler kapanarak sayıları 316’ya kadar düşmüştür .

YORUM YAPMAYA NE DERSİNİZ


NOT: Urfadahaber.com basın meslek ilkelerine uymaya söz vermiştir. Urfadahaber.com’da logomuz bulunan haberlerin link verilmek koşuluyla yayınlanması yazılı veya görsel medya’da kullanılması serbesttir. Urfadahaber.com'da yer alan ve Logomuz bulunmayan haberler tarafımızdan izin alınan kurum ve kuruluşlara aittir. Urfadahaber.com’da kaynak yer alan haberlerden veya yazarlara ait yazılardan meydana gelen sorunlardan dolayı Urfadahaber.com sorumlu tutulamaz. Urfadahaber.com kaynak gösterilen haberlerde ilgili kurum ve kuruluşlardan yazılı izin almıştır. Telif hakkı olan veya hukuki ya da şahsa ait sorunlar oluşturan haberlerle ilgili Urfadahaber.com ile irtibata geçiniz bu gibi durumlarda Urfadahaber.com avukatı tarafından yapılan kontroller sonrasında telif niteliği oluşturan ilgili yazı, resim ve video gibi materyaller en geç 3 gün içerisinde sitemizden kaldırılacaktır. Urfadahaber.com kaynaklardan ve harici linklerden sorumlu tutulamaz.